انجمن آبخیزداری ایران ترویج و توسعه آبخیزداری 2645-4777 14 53 2026 09 22 Monitoring and Analysis of Flood Duration from March to May 2019 in Aqqala Using Synthetic Aperture Radar (SAR) پایش و تحلیل ماندگاری سیلاب مورخ اسفند 1397 تا اردیبهشت 1398 شهر آق‌قلا با استفاده از تصاویر راداری 1 9 741864 10.22034/wmji.2026.2090221.1138 FA پویا صفایی انارکی دانش‌آموخته مقطع کارشناسی‌ارشد، گروه مهندسی نقشه برداری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران. 0009-0003-0066-9169 نیکروز مستوفی گروه مهندسی نقشه‌برداری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2026 05 31 Rapid and accurate monitoring of flood extent and duration is essential for effective disaster management and reducing economic losses, particularly in lowland areas where floodwaters may persist for extended periods. This study aimed to monitor and analyze flood duration in Aqqala, Iran, from March to May 2019 using Sentinel-1 Synthetic Aperture Radar (SAR) imagery processed within the Google Earth Engine (GEE) platform. Six temporal periods spanning March to May 2019 were analyzed using both VV and VH polarizations. In addition, a land use/land cover (LULC) map was generated from Sentinel-2 imagery using the Support Vector Machine (SVM) classification algorithm. The classification achieved an overall accuracy of 91% and a Kappa coefficient of 0.85. The results revealed the complete flood cycle, from rapid inundation to gradual drainage, across the study area. The maximum flood extent occurred during the fourth observation period, reaching 27.94 km². Agricultural lands experienced the greatest inundation, with 19.60 km² affected, indicating their high vulnerability to prolonged flooding. Furthermore, 1.36 km² of persistent flooded areas remained until the sixth observation period (20–30 May 2019), suggesting inadequate drainage conditions. In contrast, urban areas exhibited a maximum inundation extent of only 0.04 km², reflecting more efficient drainage. Overall, the findings demonstrate the effectiveness of Sentinel-1 SAR imagery and the Google Earth Engine platform for monitoring flood duration and supporting flood hazard assessment and disaster management. پایش سریع و دقیق پهنه‌های سیلابی برای مدیریت بحران و کاهش خسارات اقتصادی، به‌ویژه در مناطق جلگه‌ای با ماندگاری بالای آب، اهمیت دارد. هدف این پژوهش، تحلیل پویای زمانی-مکانی سیلاب مورخ اسفند 1397 تا اردیبهشت 1398 در شهر آق‌قلا با استفاده از تصاویر راداری سنتینل-۱ و بستر گوگل ارث انجین است. در این مطالعه، شش بازه زمانی از اسفند ۱۳۹۷ تا اردیبهشت ۱۳۹۸ با پلاریزاسیون‌های VV و VH بررسی شد و نقشه کاربری اراضی با تصاویر سنتینل-۲ و الگوریتم SVM تهیه گردید نتایج اعتبارسنجی ضریب کاپا 0/85 و صحت کلی 91 درصد را نشان می‌دهد. نتایج نشان داد منطقه چرخه کامل سیلاب ناگهانی تا تخلیه تدریجی را تجربه کرده و بیشینه آب‌گرفتگی در تاریخ چهارم با 94/27 کیلومترمربع رخ‌داده است. اراضی کشاورزی با 19/60 کیلومترمربع بیش‌ترین پهنه سیل را داشتند. هم‌چنین 1/36 کیلومترمربع هسته پایدار آب‌گرفتگی تا تاریخ ششم (20 تا 30 اردیبهشت 1398) باقی ماند که نشان‌دهنده ضعف زهکشی است. در مقابل، اراضی شهری با حداکثر درگیری 0/04 کیلومترمربع، زهکش سریع بیش‌تری نشان دادند. نتایج، کارایی داده‌های SAR را در پایش سیلاب و مدیریت بحران تأیید می‌کند.

https://www.wmji.ir/article_741864_1b6866157c6da9fc52dde3d9cf272d1f.pdf

انجمن آبخیزداری ایران ترویج و توسعه آبخیزداری 2645-4777 14 53 2026 09 22 Parameterization and Evaluation of the SSM-iCrop2 Model for Predicting Rangeland Forage Production (Case Study: Middle Alborz Mountainous Regions) پارامتریابی و ارزیابی مدل SSM-iCrop2 برای پیش‌بینی تولید علوفه مراتع (مطالعه موردی: مناطق کوهستانی البرز میانی) 10 25 741865 10.22034/wmji.2026.2091733.1141 FA مهرنوش پارسا دانشجوی دکتری مرتعداری، دانشکده‌ی مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان حسین بارانی دانشیار گروه منابع طبیعی، دانشکده‌ی مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان افشین سلطانی استاد گروه زراعت، دانشکده‌ی مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان عبدالرضا بهره مند استاد گروه منابع طبیعی، دانشکده‌ی مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان حسن قلیچ نیا دانشیار گروه علوم مرتع، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی ساری Journal Article 2026 06 17 Climate change is one of the biggest challenges that humanity has faced in the 21st century because it can have severe impacts on water resources, agriculture, energy, tourism, and even human bioclimate. One of the appropriate tools for estimating rangeland production based on climate data is simulation models. Since vegetation, as one of the important components of natural ecosystems, is highly influenced by climate, many indicators and models have been presented regarding the relationship between climate and vegetation that can better describe the existing relationships and mutual effects. This study aimed to determine the parameters affecting rangeland plant production in the mountainous areas of the Middle Alborz and to assess the impact of climate change using the LARS WG6 climate model and the SSM-iCrop2 model in the regions (Plor, Raineh, Kangar Chal, and Poshtkooh). In this study, statistical data from the Abali synoptic meteorological station since (1983) and Kiasar since (2002) of Mazandaran province were collected for a 15-year period and the data (minimum temperature, maximum temperature, rainfall and daily solar radiation) were entered into the SSM-iCrop2 model to estimate dry matter production. Next, the output of the GCM climate change model in the study areas was evaluated using the downscaled LARS-WG6 model and considering the RCP4/5 and RCP8/5 climate change scenarios. In the SSM-iCrop2 production model, production and phenology parameters were calculated and then estimated by applying the two CSIRO-MK36 and IPSL-CM5A-MR climate change scenarios. According to the model outputs, in both RCP4/5 and RCP8/5 scenarios, maximum and minimum temperatures and precipitation will increase in both the periods 2040-2021 and 2041-2060. The rainfall, maximum and minimum temperatures will increase by 0.91-0.97%, 1.7-2.2% and 1.56-1.88°C for Abali station respectively and by 0.87-0.96%, 1.72-2.18% and 1.62-1.89°C for Kiasar station respectively compared to the base period. The production assessment showed that the root mean square error for dry matter production was 22 g/m2, which is equivalent to 21% of the total observed dry matter average and the coefficient of variation was 20%, which indicated that the simulation using the SSM-iCrop2 model was satisfactory and the parameters and model efficiency in predicting the growth and production of rangeland plants were acceptable. Considering the climate change scenarios for the near future (2021-2040) and the distant future (2041-2060) in all four study sites, the length of the growing season will decrease and rangeland production will increase. تغییر اقلیم، از بزرگ‌ترین چالش‌هایی است که بشر در قرن بیست‌ویک با آن مواجه بوده است چراکه میتواند اثرات شدیدی بر منابع آب، کشاورزی، انرژی، گردشگری و حتی زیست اقلیم انسان داشته باشد یکی از ابزارهای مناسب جهت برآورد تولید مرتع با تکیه‌بر اطلاعات آب‌وهوایی مدل‌های شبیه‌سازی است. ازآنجاکه پوشش گیاهی به‌عنوان یکی از اجزای مهم بوم‌سازگان طبیعی، تأثیرپذیری بسیار زیادی از اقلیم دارد شاخصها و مدلهای زیادی در خصوص رابطه اقلیم و پوشش گیاهی ارائه‌شده است که میتوانند روابط موجود و اثرات متقابل را بهتر بیان کنند. این مطالعه، باهدف تعیین پارامترهای مؤثر بر تولید گیاهان مرتعی نواحی کوهستانی البرز میانی و ارزیابی اثر تغییر اقلیم با استفاده از مدل آب‌وهوایی LARS WG6 و مدل SSM-iCrop2 در مناطق (پلور، رینه، کنگر چال و پشتکوه) به انجام رسیده است. در این پژوهش داده‌های آماری ایستگاه هواشناسی سینوپتیک آبعلی از سال (۱۹۸۳) و کیاسر از سال (۲۰۰۲) استان مازندران برای دوره ۱۵ ساله جمع‌آوری و داده‌های (دمای کمینه، دمای بیشینه، بارندگی و تابش خورشیدی روزانه) برای برآورد تولید ماده خشک وارد مدل SSM-iCrop2 شد. در ادامه خروجی مدل تغییر اقلیم GCM در مناطق موردمطالعه با استفاده از مدل ریزمقیاس شده LARS-WG6 و با در نظر گرفتن سناریوهای تغییر اقلیم RCP4/5 و RCP8/5 مورد ارزیابی قرار گرفتند. در مدل تولید SSM-iCrop2 با اعمال سناریوهای تغییر اقلیم دو مدل CSIRO-MK36 و IPSL-CM5A-MR پارامترهای تولید و فنولوژی محاسبه و سپس برآورد شده است. طبق خروجی‌های مدل در هر دو سناریوی RCP4/5 و RCP8/5 در هر دو دوره ۲۰۴۰-۲۰۲۱ و ۲۰۶۰-۲۰۴۱ دمای بیشینه و کمینه و بارش افزایش خواهد داشت. میزان بارندگی، دمای بیشینه و دمای کمینه به ترتیب برای ایستگاه آبعلی ۹۷/۰-۹۱/۰ درصد، ۲/۲-1/7 و ۸۸/۱-1/56 درجه سانتی‌گراد و برای ایستگاه کیاسر مقادیر پارامترهای فوق به ترتیب 0/96-0/87 درصد، 2/18-1/72 و 1/89-1/62 درجه سانتی‌گراد نسبت به دوره پایه افزایش خواهد داشت. ارزیابی تولید نشان داد مقدار جذر میانگین مربعات خطا برای تولید ماده خشک ۲۲ گرم بر مترمربع که معادل ۲۱ درصد میانگین کل ماده خشک مشاهده‌شده است و ضریب تغییرات ۲۰ درصد بوده است که نشان داد شبیه‌سازی با استفاده از مدل SSM-iCrop2 رضایت‌بخش بوده و برآورد قابل‌قبول پارامترها و کارایی مدل در پیش‌بینی رشد و تولید گیاهان مرتعی است. با توجه ‌به سناریوهای تغییر اقلیم برای آینده نزدیک (۲۰۴۰-۲۰۲۱) و آینده دور (۲۰۶۰-۲۰۴۱) در هر چهار سایت موردمطالعه، طول فصل رشد کاهش و تولید مرتع افزایش خواهد یافت.

https://www.wmji.ir/article_741865_b4ccffad4b9a85c9b1994e6cb1b58706.pdf

انجمن آبخیزداری ایران ترویج و توسعه آبخیزداری 2645-4777 14 53 2026 09 22 Exploring the participation of watershed residents in watershed management projects واکاوی مشارکت آبخیزنشینان در طرح های آبخیزداری 26 32 741866 10.22034/wmji.2026.2092636.1142 FA سید مسعود سلیمان‌پور دانشیار، بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج 0000-0002-7389-6448 امین صالح پور جم دانشیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران 0000-0002-4599-1480 جمال مصفائی دانشیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران 0000-0002-6494-5797 Journal Article 2026 06 27 Participation is a process through which individuals, groups, and organizations play an active role in making and implementing decisions that directly affect them. Lack of attention to the participation of stakeholders, especially watershed residents, in the implementation of many watershed management projects has led to a decrease in motivation in the stages after the implementation of the projects, especially their protection. Given the importance of the issue, this study has used a descriptive-analytical method and examined and explained related sources to examine the participation of watershed residents in watershed management projects. The findings showed that comprehensive participation includes participation in decision-making, implementation, sharing of resources, and participation in monitoring and maintaining the projects. Also, the success of watershed management projects lies in its multi-purpose objectives at various technical, social, political, economic, and cultural levels. Performance improvement in watershed management plans will be achieved when watershed residents help identify problems; set priorities; select technologies and policies; and monitor and evaluate impacts; because sustainable participation leads to enhanced capabilities and optimal utilization of all facilities and resources available in watersheds. It is recommended that policymakers and implementers take serious steps to raise public awareness of local communities, increase the capacity of grassroots organizations, create a suitable structure to maximize women's participation, and create a suitable structure to form and attract the participation of non-governmental organizations. مشارکت، فرآیندی است که از طریق آن افراد، گروه‌ها و سازمان‌ها نقش فعالی در اتخاذ و اجرای تصمیماتی ایفا میکنند که به‌طور مستقیم روی آن‌ها تأثیرگذار است. عدم توجه به مشارکت ذینفعان و به‌ویژه آبخیزنشینان در اجرای بسیاری از طرح‌های آبخیزداری کاهش انگیزه را در مراحل پس از اجرای طرح‌ها و به‌ویژه حفاظت از آن‌ها را به دنبال داشته است. با توجه به اهمیت موضوع، در این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی و بررسی و تشریح منابع مرتبط، اقدام به واکاوی مشارکت آبخیزنشینان در طرح‌های آبخیزداری شده است. یافته‌ها نشان داد یک مشارکت همه‌جانبه شامل مشارکت در تصمیم‌گیری، اجرا، سهم بردن از منابع و مشارکت در نظارت و نگهداری از طرح‌ها می‌باشد. هم‌چنین موفقیت طرح‌های آبخیزداری درگرو اهداف چندمنظوره آن در سطوح مختلف فنی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی می‌باشد. بهبود عملکرد در طرح‌های آبخیزداری زمانی محقق خواهد شد که آبخیزنشینان به تعیین مشکلات کمک کنند؛ اولویت‌ها را تعیین نمایند؛ فناوری‌ها و سیاست‌ها را انتخاب و نظارت و ارزیابی اثرات را انجام دهند؛ زیرا مشارکت پایدار، سبب ارتقاء توانمندی‌ها و بهره‌وری بهینه از تمام امکانات و منابع موجود در حوزه‌های آبخیز می‌شود. پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذاران و مجریان نسبت به ارتقاء سطح آگاهی‌‏های عمومی جوامع محلی، بالابردن ظرفیت تشکل‏‌های‏ مردمی، ایجاد ساختار مناسب برای جذب‏ حداکثری مشارکت زنان و ایجاد ساختار مناسب برای تشکیل و جذب مشارکت سازمان‏های غیردولتی، اقدام‌های جدی صورت گیرد.

https://www.wmji.ir/article_741866_45fa8890b8ef4247875cec1be0fc71c3.pdf

انجمن آبخیزداری ایران ترویج و توسعه آبخیزداری 2645-4777 14 53 2026 09 22 Examining the Role of Socio-Economic Issues in Locating Underground Dams بررسی نقش مسائل اقتصادی – اجتماعی در مکانیابی سدهای زیرزمینی 33 40 741867 10.22034/wmji.2026.2094307.1143 FA حمزه سعیدیان 1 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات حافظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج 0000-0002-7887-5574 شاهین آقامیرزاده محقق بخش تحقیقات حافظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، نجمه حاج سید علیخانی محقق بخش تحقیقات حافظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، Journal Article 2026 07 13 One of the most important factors in properly locating underground dams is examining water resources as well as the economic and social issues of the desired watershed, which can positively affect the efficiency of the underground dam. In this study, which was carried out in the Samoon Jahar watershed in Kerman province, various issues between the environment and humans in the area of the Samoon Jahar underground dam were investigated. Additionally, to assess the impact of constructing and operating the dam on the economic and social conditions of the local people, besides using statistics from relevant organizations, the researchers also visited the area and asked local residents. The research results showed that since there are currently no villages downstream of the dam site, the environmental impacts and potential problems from building the dam for local residents are minimized. Additionally, it prevents water from flowing into the desert and losing this valuable resource. Agriculture in the Samoon Jahr area isn’t very favorable due to the harsh climate and limited water resources. Given that the region is hot and dry, most farming is limited to date and citrus orchards, as well as wheat and barley cultivation that building an underground dam can play a significant role in providing and storing water in this area. In the Samon Jahar area, these studies showed that the underground dam is technically justified, but also socially (minimal harm) and economically (increased income and prevention of migration) highly favorable. یکی از مهم‌ترین پارامترها در مکان‌یابی مناسب سدهای زیرزمینی، بررسی منابع آبی و هم‌چنین مسائل اقتصادی – اجتماعی حوزه آبخیز موردنظر میباشد که میتواند در میزان کارایی سد زیرزمینی اثرات مثبتی داشته باشد. در این پژوهش که در حوزه آبخیز سامون جهر استان کرمان انجام شد، به بررسی مسائل مختلف بین محیط و انسان در محدودهی سد زیرزمینی سامون جهر پرداخته شد. ضمناً برای بررسی تأثیر احداث و بهرهبرداری از سد بر وضعیت اقتصادی - اجتماعی سکنهی منطقه علاوه بر استفاده از آمار سازمانهای مربوطه، مراجعه به منطقه و پرسش از اهالی نیز صورت گرفت. نتایج تحقیق نشان داد که ازآنجایی‌که هم‌اکنون در پایین‌دست محل احداث سد روستایی وجود ندارد، بنابراین علاوه بر اینکه تبعات محیط زیستی و مشکلات احتمالی مورد انتظار ناشی از احداث سد بر ساکنین منطقه در حداقل ممکن می‌باشد، مانع از خروج آب به دل کویر و از دست رفتن این منبع ارزشمند میشود. رونق کشاورزی در منطقه سامون جهر به دلیل وضعیت آب و هوایی نامطلوب و فقر منابع آب چندان مناسب نمی‌باشد و با توجه به گرم و خشک بودن منطقه کشاورزی غالب در منطقه محدود به باغات خرما و مرکبات و هم‌چنین زراعت گندم و جو میباشد که احداث سد زیرزمینی می‌تواند در تأمین و ذخیره آب نقش بسزایی در این منطقه داشته باشد. در منطقه سامون جهر، این بررسی‌ها نشان داد که سد زیرزمینی نه‌تنها توجیه فنی دارد، بلکه ازنظر اجتماعی (کم‌ترین آسیب) و اقتصادی (افزایش درآمد و جلوگیری از مهاجرت) نیز کاملاً مطلوب است.

https://www.wmji.ir/article_741867_c6517d287e29b1983aa4a17944d27c0a.pdf

انجمن آبخیزداری ایران ترویج و توسعه آبخیزداری 2645-4777 14 53 2026 09 22 Design and Performance Evaluation of an Adjustable-Slope Erosion Plot under Simulated Rainfall طراحی و ارزیابی عملکرد کرت فرسایشی با شیب قابل تنظیم تحت بارش شبیه‌سازی‌شده 41 49 741868 10.22034/wmji.2026.2095906.1144 FA کهزاد حیدری استادیار پژوهشی بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران. 0000-0001-5156-2511 Journal Article 2026 07 29 Fixed-slope erosion plots limit controlled examination of the effects of slope. This study introduced an adjustable-slope erosion plot, evaluated its application with a DeltaLab rainfall simulator, and compared hydrosedimentary responses among three land uses in the Toshan watershed, Golestan Province, Iran. Rainfall at an intensity of 80 mm h⁻¹ was applied for 30 min to burned cropland, broadleaf forest, and coniferous forest plots (five replicates per land use); 30% was the only experimentally measured slope, and results for other slopes represent only baseline-dependent engineering responses. Runoff initiation time, interval runoff and sediment, event totals, and time to reach 50% of the cumulative response were calculated. Robust estimates, 95% bootstrap confidence intervals, randomization tests, Cliff’s delta, and leave-one-plot-out analyses were used. Median runoff initiation times were 1.15, 3.00, and 4.37 min in cropland, coniferous forest, and broadleaf forest, respectively. Median total sediment was 114, 48.5, and 62 g, and event sediment concentrations were 8.99, 3.67, and 5.33 g L⁻¹, respectively; these patterns remained stable in the sensitivity analyses. There was insufficient evidence of differences in total runoff. In an engineering sensitivity analysis anchored at a 30% slope, increasing the slope to 40% was associated with a 23.6% increase in sediment, a 4.3% increase in runoff, and a 6.8% reduction in runoff initiation time. The proposed system is a practical tool for training, screening critical slopes, and designing erosion experiments. کرت‌های فرسایشی ثابت، بررسی کنترل‌شده اثر شیب را محدود می‌کنند. هدف پژوهش، معرفی کرت فرسایشی با شیب قابل تنظیم، ارزیابی کاربرد آن همراه با باران‌ساز دلتالب و مقایسه پاسخ هیدرو رسوبی سه کاربری در آبخیز توشن استان گلستان است. بارش با شدت ۸۰ میلی‌متر بر ساعت به مدت ۳۰ دقیقه روی کرت‌های سوخته کشاورزی، جنگل پهن‌برگ و جنگل سوزنی‌برگ (پنج تکرار برای هر کاربری) اعمال شد؛ ۳۰ درصد تنها شیب اندازه‌گیری‌شده بود و نتایج سایر شیب‌ها صرفاً پاسخ مهندسی وابسته به داده مبنا هستند. زمان شروع رواناب، رواناب و رسوب دوره‌ای، مقادیر کل و زمان رسیدن به ۵۰ درصد پاسخ تجمعی محاسبه شد. برآوردهای مقاوم، بازه اطمینان بوت‌استرپ ۹۵ درصد، آزمون تصادفی‌سازی، اندازه اثر کلیف و تحلیل حذف یک کرت به کار رفت. میانه زمان شروع رواناب در کشاورزی، سوزنی‌برگ و پهن‌برگ به ترتیب 1/15، 3، 4/37 دقیقه بود. میانه رسوب کل نیز به‌ترتیب ۱۱۴، 5/48 و ۶۲ گرم و غلظت رویدادی رسوب 8/99، 3/67 و 5/33 گرم بر لیتر به‌دست آمد؛ این الگوها در تحلیل پایداری حفظ شدند. شواهد کافی برای تفاوت رواناب کل مشاهده نشد. در تحلیل حساسیت مهندسی لنگرشده در شیب ۳۰ درصد، افزایش شیب به ۴۰ درصد با افزایش 23/6 درصدی رسوب، افزایش 4/3 درصدی رواناب و کاهش 6/8 درصدی زمان شروع همراه بود. سامانه، ابزار مناسبی برای آموزش، غربالگری شیب‌های بحرانی و طراحی آزمایش‌های فرسایش است.

https://www.wmji.ir/article_741868_aba2bb60049ce3bb45340d9c50796ffc.pdf

انجمن آبخیزداری ایران ترویج و توسعه آبخیزداری 2645-4777 14 53 2026 09 22 Application of Digital Twin in Watershed Management کاربرد دوقلوی دیجیتال در مدیریت حوزه‌های آبخیز 50 57 741869 10.22034/wmji.2026.2090322.1139 FA پریسا ملکی معاونت طرح و توسعه، آب منطقه ای مازندران، مازندران، ایران نرگس فلاح حسین آبادی دفتر فنی، معاونت طرح و توسعه، آب منطقه ای استان البرز، کرج، ایران 0000-0002-3697-0629 Journal Article 2026 06 15 Sustainable watershed management in the face of climate change, increasing anthropogenic pressures, and growing demand for water resources requires the adoption of advanced technologies. This study aims to investigate the applications of Digital Twin technology in watershed management and to analyze its potential, applications, challenges, and opportunities for smart water resources management. A systematic review of the scientific literature was conducted, focusing on published studies addressing Digital Twin technology in the fields of water resources management, hydrology, and watershed management. The findings indicate that Digital Twins, through the integration of remote sensing data, Internet of Things (IoT) sensors, hydrological models, and artificial intelligence algorithms, can facilitate real-time monitoring, flood forecasting, assessment of water quantity and quality, simulation of management scenarios, and optimization of water resource operations. The review also identified several major barriers to the development and implementation of this technology, including limited availability of high-quality data, high implementation costs, modeling complexity, the lack of standardized and interoperable frameworks, and managerial and organizational constraints. Overall, the findings suggest that Digital Twin technology can serve as an effective tool for advancing smart and sustainable watershed management, provided that the necessary data, technical, and organizational infrastructure is established. مدیریت پایدار حوزه‌های آبخیز در مواجهه با تغییرات اقلیمی، افزایش فشارهای انسانی و رشد تقاضا برای منابع آب، نیازمند بهره‌گیری از فناوری‌های نوین است. هدف این مقاله، بررسی کاربرد فناوری دوقلوی دیجیتال در مدیریت حوزه‌های آبخیز و تحلیل ظرفیت‌ها، کاربردها، چالش‌ها و فرصت‌های این فناوری در مدیریت هوشمند منابع آب است. این پژوهش به روش مرور نظام‌مند منابع علمی انجام شد و مطالعات منتشرشده در زمینه دوقلوی دیجیتال و مدیریت منابع آب، هیدرولوژی و حوزه‌های آبخیز موردبررسی و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که دوقلوی دیجیتال با تلفیق داده‌های سنجش‌ازدور، حسگرهای اینترنت اشیا، مدل‌های هیدرولوژیکی و الگوریتم‌های هوش مصنوعی، امکان پایش برخط، پیش‌بینی سیلاب، ارزیابی کیفیت و کمیت آب، شبیه‌سازی سناریوهای مدیریتی و بهینه‌سازی بهره‌برداری از منابع آب را فراهم می‌کند. هم‌چنین، مرور مطالعات نشان داد که مهم‌ترین موانع توسعه این فناوری شامل کمبود داده‌های باکیفیت، هزینه‌های بالای پیاده‌سازی، پیچیدگی مدل‌سازی، نبود استانداردهای یکپارچه و محدودیت‌های مدیریتی و سازمانی است. درمجموع، نتایج این مطالعه بیانگر آن است که دوقلوی دیجیتال می‌تواند به‌عنوان ابزاری مؤثر برای ارتقای مدیریت هوشمند و پایدار حوزه‌های آبخیز مورداستفاده قرار گیرد، مشروط بر آنکه زیرساخت‌های داده‌ای، فنی و سازمانی لازم برای استقرار آن فراهم شود.

https://www.wmji.ir/article_741869_0f3080897f601b84661311252f558c37.pdf

انجمن آبخیزداری ایران ترویج و توسعه آبخیزداری 2645-4777 14 53 2026 09 22 A Conceptual Model for Sustainable Management of Natural Resources and Agriculture: Strategic Lessons from Drought in Lorestan Province ارائه مدل مفهومی مدیریت پایدار منابع طبیعی و کشاورزی (درس آموخته‌های راهبردی خشک‌سالی استان لرستان) 58 72 741870 10.22034/wmji.2026.2089518.1137 FA گلاله غفاری * استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، 0009-0004-5339-6384 مهران زند دانشیار پژوهشی گروه خشکسالی و تغییر اقلیم، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران رضا چمن پیرا دانشیار پژوهشی بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان،سازمان تحقیقات، آموزش Journal Article 2026 07 21 This study was conducted to develop a conceptual model for enhancing the resilience of natural ecosystems and promoting sustainable management in the face of recurrent and unavoidable droughts in Lorestan Province, Iran. The research methodology was based on a mixed-methods approach and a systematic review of six major research projects that investigated the biophysical, economic, and managerial dimensions of drought across the Central Zagros region. The findings indicate the occurrence of a climate regime shift in the region during the 1991–2019 period of the Iranian calendar, characterized by a 19.9% decline in cumulative provincial precipitation and a 1.1 °C increase in annual mean temperature. These changes have shortened the return period of severe droughts from 12 to 7 years and shifted production systems from episodic drought conditions toward a semi-permanent and structurally embedded drought regime. The study identifies three strategic anomalies. First, an efficiency paradox, consistent with the Jevons Paradox, was observed whereby a 153% increase in technical water-use efficiency in counties such as Khorramabad, despite improving performance at the local scale, was associated with a 0.8 m decline in groundwater levels and increasing instability at the broader scale. Second, a maladaptation phenomenon was identified in the livestock sector, whereby a shift in herd composition from sheep to goats, adopted as an individual survival strategy, intensified browsing pressure on rangeland vegetation and accelerated rangeland degradation. Third, an erosive resilience pattern was identified in rangeland management, whereby a livestock population exceeding the estimated carrying capacity by 119% effectively contributed to the emergence of a tragedy of the commons. The proposed conceptual model emphasizes the need to shift from emergency management toward structural risk management through five implementation instruments: an early warning system; index-based insurance based on SPI or VHI; smart subsidy targeting; payments for ecosystem services (PES); and diversification of rural livelihoods. این پژوهش باهدف طراحی «مدل مفهومی ارتقای تاب‌آوری بوم‌سازگان طبیعی و مدیریت پایدار» در مواجهه با خشک‌سالی‌های اجتناب‌ناپذیر استان لرستان تدوین‌شده است. روش‌شناسی تحقیق بر پایه رویکرد ترکیبی و مرور نظام‌مند شش طرح تحقیقاتی کلان استوار است که ابعاد بیوفیزیکی، اقتصادی و مدیریتی خشک‌سالی را در پهنه زاگرس میانی واکاوی کرده‌اند. یافته‌ها نشان‌دهنده وقوع یک «تغییر رژیم اقلیمی» در منطقه است که در بازه زمانی آماری ۱۳۷۰ تا ۱۳۹۸ رخ‌داده و طی آن بارش تجمعی استان 9/19 درصد کاهش و دمای سالانه ۱/۱ درجه افزایش‌یافته است. این تغییرات منجر به کاهش دوره بازگشت خشک‌سالی‌های حاد از ۱۲ به هفت سال شده و سامانه‌های تولیدی را از «خشک‌سالی‌های نوسانی» به وضعیت «نیمه دائمی و ساختاری» سوق داده است. پژوهش حاضر سه ناهنجاری راهبردی را آشکار می‌سازد: نخست، «پارادوکس کارایی» (منطبق بر پارادوکس جِونز) که در آن افزایش ۱۵۳ درصدی کارایی فنی مصرف آب در شهرستان‌هایی نظیر خرم‌آباد، باوجود بهبود عملکرد در مقیاس خُرد، منجر به افت 0/8 متری تراز آب‌های زیرزمینی و ناپایداری در مقیاس کلان شده است. دوم، پدیده «سازگاری معکوس» در بخش دام‌پروری که طی آن تغییر ترکیب گله از گوسفند به بز به‌عنوان راهبرد بقای فردی، منجر به چرای شدید شاخه‌زادها و تشدید روند قهقرایی مراتع گشته است. سوم، «تاب‌آوری فرسایشی» در مدیریت مراتع که با حضور جمعیت دامی ۱۱۹ درصد بیش از سقف ظرفیت برد، عملاً «تراژدی منابع مشترک» را رقم‌زده است. مدل مفهومی پیشنهادی بر ضرورت گذار از «مدیریت اضطراری» به «مدیریت ریسک ساختاری» از طریق پنج ابزار اجرایی شامل سامانه هشدار زودهنگام، بیمه شاخص محور بر پایه SPI یا VHI، هوشمندسازی یارانه‌ها، پرداخت برای خدمات بوم‌سازگانی (PES) و تنوع‌بخشی به معیشت روستایی تأکید دارد.

https://www.wmji.ir/article_741870_f62da24a1ff0c993386b2cdc62d98335.pdf