تغییرات ماهانه، فصلی و سالانه شماره منحنی و رواناب در حوزه‌ آبخیز بار-اریه نیشابور

نویسندگان
1 نویسنده‌ی مسئول و کارشناس آبخیزداری اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان بهاباد، یزد، ایران.
2 استادیار بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران.
چکیده
برآورد رواناب حاصل از بارش­های جوی و درک کمی فرآیندهای مختلف تولید آن به­عنوان یکی از مباحث مهم و بنیادی در دانش هیدرولوژی به­شمار می‌­رود. از آن­جا که عوامل متعددی روی رواﻧﺎب در ﺣﻮزه آبخیز آن تأثیرگذار گذاشته، تخمین آن مساله پیچیده­ای است. لذا برآورد آن اساس بسیاری از پژوهش‌­ها، مطالعات و طرح­‌های ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻮﺳﻌﻪ، بهره‌­برداری از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب و سازه­‌های آبی را ﺗﺸﻜﻴﻞ می­دهد. با توجه به موارد ذکر شده از داده­های بارش و دبی حوزه­ آبخیز بار-اریه نیشابور واقع در استان خراسان رضوی به­منظور بررسی تغییرات زمانی از روش ﺷﻤﺎره ﻣﻨﺤﻨﯽ استخراج شده از ﺳﺮوﯾﺲ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺧﺎک آمریکا استفاده شد. بدین­‌منظور از داده‌های بارش و دبی ایستگاه بار- اریه در یک بازه زمانی 56 سال و در مقیاس روزانه رواناب و مقدار شماره منحنی در سه حالت رطوبت پیشین در حالت کم، متوسط و زیاد خاک مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد بیش­ترین و کم­ترین مقدار متوسط شماره منحنی برای ماه‌­های فروردین و بهمن برابر با 93 و 76 درصد به‌­دست آمد. هم‌چنین بیش­ترین و کم­ترین میزان متوسط رواناب مربوط به ماه فروردین و شهریور با مقدار عددی 45/12 و 12/0 میلی‌متر در دوره آماری مورد بررسی محاسبه شد. علاوه بر این که حداکثر، حداقل و میانگین مقدار شماره منحنی در تابستان و پاییز برابر با 93، 91 و 92 و 85، 81 و83 درصد و در بهار و زمستان برابر با 81 و 79 و 80 و 78، 76 و 77 درصد در حوضه مورد بررسی به‌­دست آمد. باتوجه به تغییرات زمانی و مکانی شماره منحنی و اهمیت این شاخص با توجه به اطلاعاتی که در مورد تبدیل بارش به رواناب ارائه می­دهد، توجه مسؤولین، سیاست­گذاران و دست­اندرکاران در راستای مدیریت منابع آب، توسعه پایدار و در نهایت توجه به بهبود زندگی ساکنین حوزه آبخیز را می­‌طلبد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Monthly, Seasonal and annual Variations of Curve Number and Runoff in Bar-Ariyeh Nishabour

نویسندگان English

Mahbobeh motamednia 1
S.M. Soliemanpour 2
چکیده English

Estimating runoff from atmospheric precipitation and its quantitative understanding of various production processes is considered as one of the important issues in hydrology knowledge. Since runoff in the watershed, due to several factors influencing it, is a complex issue, therefore, it is estimated that many researches, studies and various plans for development, use of water resources and hydrostructure. According to the above mentioned it was used, rain and discharge daily data of the Bar-Ariyeh area of ​​ Razavi Korasan province were used to estimate runoff from the extracted number curve method from the Natural Soil Conservation Service (SCS-CN). For this purpose, rainfall and discharge data of Bar and Ariyeh stations during the period of 56 years and in the daily scale, the value of the curve number in the three conditions of previous moisture in low, medium and high antecedent moisture conditions of soil was evaluated. The results showed that the maximum, minimum and average values ​​of the curve number in summer and autumn were 93, 91, 92 and 85, 81, 83 percent, and in the spring and summer were 81, 79, 80 and 78, 76 and 77 percent in The domain was studied. The highest and lowest monthly average number of curve number for April and January were 93 and 76 respectively. In addition, the maximum and minimum amount of runoff was calculated for April and September with a numerical value of 12.45 and 1.29 mm in the statistical period.

کلیدواژه‌ها English

Bar- Ariyeh watershed
Curve number
Rainfall-Runoff
Temporal variation