ارزیابی اثر سامانه های سطوح آبگیر با روش فیلتر سنگریزه‌ای در بهینه سازی نفوذ رواناب و افزایش ذخیره رطوبتی در مناطق خشک (تنگ چنار استان یزد)

نویسندگان
1 عضو هیئت علمی بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی یزد، سازمان آموزش تحقیقات و ترویج کشاورزی و نویسنده مسئول:
2 دانشجو دکتری آبخیزداری دانشگاه تهران و معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و ابخیزداری استان یزد
3 دانشجوی دکتری مرتعداری دانشگاه ساری و محقق بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی یزد، سازمان آموزش تحقیقات و ترویج کشاورزی
4 عضو هیئت علمی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان آموزش تحقیقات و ترویج کشاورزی
چکیده
کمبود بارش در کشورمان اهمیت برنامه ریزی و استفاده بهینه از منابع آبی را برای ما دو چندان نموده است. به‌طوری که بدون استفاده از روش­های خلاقانه و برنامه صحیح در مناطق خشک کشور، استقرار بسیاری از نباتات مثمره، مشکل یا اصولاً امکان پذیر نیست. از طرفی افزایش سریع جمعیت، کاهش منابع آبی و تغییرات اقلیمی به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک جهان، بررسی راهکارهایی جهت افزایش تولیدات کشاورزی و باغی دیم در کنار مصرف بهینه آب را امری اجتناب ناپذیر ساخته است. بخش قابل توجهی از اراضی حاشیه شیرکوه در شهرستان مهریز استان یزد بصورت باغات دیم و آبی و زراعت توسط ساکنین بومی مورد استفاده قرار می گیرد. بسیاری از درختان مثمر منطقه، بویژه بادام بصورت دیم بوده و سال­های پر باران محصول خوبی تولید می­کنند. ولی در ماه­های گرم و خشک سال دچار تنش خشکی هستند و سال‌­های کم باران و خشکسالی با مشکل کم آبی روبرو هستند. در تحقیق حاضر تاثیر فیلتر سنگریزه­ای در بهینه سازی نفوذ و نقش آن در افزایش ذخیره رطوبتی سامانه‌­های سطوح آبگیر با استفاده از 72 سامانه سطوح آبگیر و اجرای تیمار فیلتر سنگریزه­ای بر روی نیمی از سامانه ها، در قالب طرح آماری کاملاً تصادفی مورد ارزیابی قرار گرفت. فاکتور اندازه‌­گیری شده رطوبت خاک در اعماق 20 و 50 سانتی­‌متری چاله‌های غرس نهال بوده است. بر اساس نتایج آنالیز آماری داده‌­های برداشت شده سال 1390 فیلتر سنگریزه­ای باعث افزایش معنی دار رطوبت حجمی خاک (05/0p>) چاله‌­ها شده است. در حالی‌که افزایش مذکور در داده‌های برداشت شده سال 1391 مقادیر بیش‌تر و معنی دارتری (01/0p>) را نشان داد. هم‌چنین میانگین رطوبت خاک در اعماق 20 و 50 سانتی­‌متری سامانه‌­های دارای تیمار عایق نایلون و فیلتر سنگریزه­ای در مقایسه با تیمار شاهد 37 درصد افزایش داشته است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

An Evaluation of the Effect of rain water harvesting Systems with Gravel Filter Method on Optimization of Runoff Influence and Increasing Moisture Storage in Arid Areas (Tang Chenar - Yazd Province)

نویسندگان English

Jalal Barkhordari 1
Reza Bagheri Fahraji 2
Ali Beman Mirjalili 3
Asghar Zare Chahouki 4
چکیده English

Lack of rainfall in our country has doubled the importance of planning and optimal use of water resources. So that without the use of innovative methods and proper program in arid areas, the establishment of many plants is difficult or fundamentally impossible. On the other hand, rapid population growth, decreasing water resources and climatic changes, especially in arid and semi-arid regions of the world, has led to an investigation of strategies to increase agricultural production and rain garden along with optimal use of water. A significant portion of the Shirkouh lands in the city of Mehriz of Yazd province is used as dry gardens. Many of the fruit trees of the region, especially almonds, are dry farming, and rainy years produce a good crop. But in the warm and dry months of the year, they suffer from drought stress. Years of low rainfall and drought are water shortage problem. In this study, the effect of gravel filter on penetration optimization and its role in increasing the moisture storage of rain water harvesting systems using 72 plats and performing gravel filter treatment on half them were evaluated in a completely randomized design. The soil moisture was measured in 20 and 50 cm depths. According to the statistical analyzed data in 1390 year the gravel filter increased the soil moisture (p> 0.05). The 1391 year showed more significant (p> 0.01). Compared to the average soil moisture with gravel filter with control (natural-no pebble filter) have been increased 37%.

کلیدواژه‌ها English

Evaporation Reduction
water shortage
Rain Gardens
Rain Water Storage