بررسی حساسیت به فرسایش سازندهای سنگی حوزه آبخیز زیارت با استفاده از اندیس فرسایش

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان،و نویسنده مسئول،
2 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
3 کارشناسی ارشد فارغ التحصیل در ژئومورفولوژی، تهران، دانشگاه شهید بهشتی.
چکیده
فرسایش خاک از جمله نگرانی‌های عمده زیست‌محیطی قرن حاضر است. با شناسایی منابع اصلی رسوب می­توان راهکاری عملی برای جلوگیری از هدررفت خاک ارائه نمود. در این تحقیق برای کاهش خسارت سیل به تأسیسات و اراضی کشاورزی پایین‌­دست حوزه آبخیز زیارت، ارتباط بین رسوبات آبراهه‌­ها با منابع تولید رسوب بالادست با استفاده از روش اندیس فرسایش مورد بررسی قرار گرفت. هدف از این مطالعه، تعیین جنس اجزاء تشکیل‌دهنده رسوبات و نسبت ­دادن ذرات رسوبی به واحدهای سنگ­‌شناسی حوضه و در نتیجه تعیین سهم هر یک از واحدهای سنگ‌­شناسی در رسوب‌زایی حوزه آبخیز می‌باشد. برای این منظور ابتدا از رسوبات نمونه‌برداری صورت گرفت و بعد از دانه‌بندی نمونه‌­ها، بررسی‌­های کانی‌­شناسی با استفاده از بینوکالر صورت گرفت. با تعیین جنس و تعداد کانی‌ها و خرده‌سنگ‌ها در هر نمونه، آن‌ را به سنگ و سازند تولیدکننده هرکانی و خرده­سنگ نسبت داده و اندیس فرسایش هر سازند در تولید رسوب مشخص شد و نقشه حساسیت به فرسایش واحدهای سنگ‌­شناسی تهیه گردید. مطابق نتایج به دست آمده 23/23 درصد حوضه دارای فرسایش خیلی شدید، 05/24 درصد حوضه دارای فرسایش شدید، 07/9 درصد فرسایش ضعیف و 65/43 درصد حوضه دارای فرسایش خیلی ضعیف می‌­باشند.  
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigation of susceptibility to erosion of rock formations using erosion index in Ziarat watershed

نویسندگان English

H Samadi 1
Aiding Kornejady 2
Saeedeh Jalali 3
چکیده English

Soil erosion is one of the major current environmental issues. Identification of main erosion sources can be a suitable answer to this issue and an appropriate preliminary assessment for further soil erosion prevention measures. In order to reduce anticipated loss to downstream facilities and farmlands in the Ziarat watershed, the relationship between channel sediments and upstream lithological units as sediment sources was assessed employing erosion index. The aim of the current study is to find lithological sources of channel sediment materials and accordingly to determine the contribution of each lithological unit in erosion process. To this end, first, sediment samples were collected through field surveys and then sieved. After that, 100 sediment grains (particles) were picked from each sample to identify mineral properties using binocular method. After measuring three mineral properties namely genus, the number of minerals and grains, the corresponding source units were identified, then the erosion index for each unit was calculated and finally the susceptibility of lithological units to erosion was mapped. Accordingly, the study area were classified into four susceptible classes including very highly susceptible to erosion with an area of 23.23%, followed by highly susceptible (24.05%), lowly susceptible (9.07) and very lowly susceptible (43.65) areas.

کلیدواژه‌ها English

Granulometry
Sediment Yield
Lithology
Formation Erodibility