پیامدهای تبدیل جنگل‏های زاگرس به دیمزار بر کیفیت خاک در حوزه مرک استان کرمانشاه

نویسندگان
1 دانشیار، بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و
2 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات آبخیزداری مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه
3 استادیار پژوهشی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری کشور
4 استادیار پژوهش مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی
چکیده
 جنگل‌های زاگرس با تخریب گسترده‏ای مواجه‏اند که  پیامدهای زیست محیطی آن  زندگی را بطور جدی تهدید می‏‌نماید. هدف از این تحقیق بررسی تاثیرات تبدیل جنگل به دیمزار برکیفیت خاک بود که در روستای گزاف علیا در سرشاخه بالادست حوزه مرک در استان کرمانشاه انجام شد. محدوده جنگل و دیمزار از نظر شرایط توپوگرافی، زمین‏شناسی و پروفیل خاک یکسان بودند. تعداد 35 نمونه خاک سطحی برداشت و مورد آزمایشات فیزیکی و شیمیایی قرار گرفت. نتایج این پژوهش از طریق مقایسه میانگین‏‌ها نشان داد که نسبت ذرات خاک (رس، سیلت و شن) هر دو کاربری با هم اختلاف معنی‌‏داری نداشتند، اما وزن مخصوص ظاهری خاک جنگل و دیمزار به ترتیب 26/1 و 32/1 و  پایداری خاکدانه‌‏ها در جنگل و دیمزار به ترتیب 62/63 و 65/52 درصد بدست آمد که بیانگر اختلاف معنی‏‌داری (%p<0.05) برای این دو ویژگی مهم فیزیکی بود. متوسط اسیدیته خاک، آهک کل و هدایت الکتریکی هر دو کاربری با هم اختلاف معنی‏داری نداشتند، اما کربن آلی و ظرفیت تبادل کاتیونی جنگل بطور معنی‏‌داری بیش از دیمزار بدست آمد. نتایج این پژوهش نشان داد که تغییر کاربری اراضی، بویژه تبدیل جنگل به دیمزار و متعاقبا شخم نامناسب منجر به کاهش شدید ویژگی‌های کلیدی فیزیکی و شیمیایی خاک و افزایش فرسایش‌‏پذیری آن می‌شود که پیامدهای بعدی آن نگران کننده خواهد بود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Zagroz Forest converting to rainfed lands impacting soil quality in the Merek catchment, Kermanshah, Iran

نویسندگان English

Mosayeb Heshmati 1
Mohammad Gheitouri 2
Mahmud Arabkhedri 3
Hamidreza Pyrovan 3
Reza Bagherian 4
چکیده English

The quantity and quality of Zagros Forests (west Iran) are declining through improper management and land-use practices negatively affecting life in the regional scale. The objective of this research was explored the change in soil quality through conversion of forest to rain-fed practices which was conducted in the Gazaf-e-olya village in the Merek watershed, Kermanshah, Iran. Thirty five soil samples were collected from surface soil layers and subjected to soil physicochemical analysis. The data also were analyzed both classical and semivariance using SAS software. The results showed that there was no significant difference for soil particles distributions (sand, silt and clay) in the forest and rain-fed areas. The respective level of bulk density (BD) in the forest and rain-fed was 1.26 and 1.32 gr-1cm-3, indicating significant difference (p<0.05%) between them. Soil aggregate stability (SA) value in the forest and rain-fed was 63.62 and 52.65 %, respectively. The positive significant differences were found for BD and SA in the forest as a good physical quality. There were no significant differences for pH, Naexch., EC and P,  with moderate spatial variability, while other soil chemical characteristics including SOC, N, K, CEC have significant higher values (p<0.05%) in the forest compared to rain-fed area. There is concluded that land-use alteration, especially conversion of forest to rain-fed areas contributes to soil depletion and sever environmental problems and global warming.

کلیدواژه‌ها English

aggregate stability
improper tillage
rainfed lands
organic carbon
Zagros foret
Gazaf olya