بررسی اثربخشی اقتصادی و اجتماعی دستاوردهای طرحهای تحقیقاتی اجراشده در حوزههای آبخیز برخی از استانهای کشور
نویسندگان
1
عضو هیات علمی بخش تحقیقات اقتصادی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران،
2
اعضای هیات علمی گروه تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویجی کشاورزی، معاونت برنامه ریزی و امور اقتصادی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.
3
استادیار بخش حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،
4
استادیار سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی
5
عضو هیات علمی بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران.
6
عضو هیات علمی بخش حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سمنان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، سمنان، ایران.
7
اعضای هیات علمی بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران.
8
عضو هیات علمی بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان، ایران.
9
عضو هیات علمی بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران.
10.22034/wmji.2024.2025695.1062
چکیده
طی سالیان گذشته بر اساس اهداف از پیش تعیینشده، منابع مالی نسبتاً مناسبی در حوزه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی هزینه شده است. بااینوجود اثربخشی فعالیتهای تحقیقاتی در ایران همواره با بحثهای فراوانی از سوی موافقان و مخالفان آن همراه بوده است. با این رویکرد، این مطالعه باهدف ارزیابی اثربخشی تحقیقات آبخیزداری، اقدام به ارزیابی و سنجش اثربخشی طرحهای پژوهشی کاربردی شامل پخش سیلاب، سامانه سطوح آبگیر باران، سد زیرزمینی و تیمارهای مختلف حفاظت خاک در سطح استانهای خراسان رضوی، خراسان شمالی، کرمانشاه، فارس، تهران، قزوین، زنجان و سمنان شده است. برای بررسی این موضوع، طرحهای شاخص تحقیقاتی که مبتنی بر رفع مشکلات حوزههای آبخیز در استانهای فوقالذکر بوده، شناسایی و اثربخشی آنها در نیل به اهداف آبخیزداری ازنظر اقتصادی و اجتماعی موردبررسی قرار گرفت. در پژوهش حاضر با استفاده از روش منفعت- هزینه و سطح رضایتمندی معیارهای آبخیز در قبل و بعد از اجرای اقدامات، به ارزیابی اثربخشی تحقیقات پرداخته شد. نتایج تحقیق نشان داد که در همه استانهای منتخب، پروژههای تحقیقاتی اجراشده ازنظر اقتصادی و اجتماعی اثربخش بوده و در این میان پروژههای پخش سیلاب با میانگین نسبت منفعت به هزینه 5/24 بالاترین بازدهی اقتصادی را دارا بوده است.
کلیدواژهها
عنوان مقاله English
Investigation the Socio-Economic Effectiveness of watershed management efforts in the some Provinces resulted from research achievements
نویسندگان English
Mohammad Mazhari
1
Mehrnosh Mirzaie
2
Hamzeh Noor
3
sefatollah rahmani
4
Adel Nemati
5
Ali Asghar Hashemi
6
Ali Bagherian kalat
7
moharram ainollahi moharramabadi
8
A. Shirvanian
9
1
Economic, Social, and Extension Research Department, Khorasan Razavi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Mashhad, Iran
2
Economic, Social, and Extension Research Department, Vice President of Planning and Economic Affairs, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran
3
Assistant professor, department of Soil Conservation and Watershed Managment, Khorasan Razavi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center,
4
assistant professor Agricultural, Research, Education and Extension Organization
5
Economic, Social, and Extension Research Department, Kermanshah Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Kermanshah, Iran
6
Department of Soil Conservation and Watershed Managment, Semnan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Semnan, Iran
7
Department of Soil Conservation and Watershed Managment, Khorasan Razavi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Mashhad, Iran
8
Economic, Social, and Extension Research Department, Zanjan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Zanjan, Iran
9
Economic, Social, and Extension Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Shiraz, Iran
چکیده English
During the past years, based on predetermined goals, relatively appropriate financial resources have been spent in the field of agricultural research and natural resources. Nevertheless, the effectiveness of research activities in Iran has always been accompanied by many debates by its supporters and opponents. With this approach, this study, with the aim of evaluating the effectiveness of watershed research, evaluates and measures the effectiveness of applied research projects including flood spreading, rain catchment surface system, underground dam and various soil protection treatments in Razavi Khorasan, North Khorasan, Kermanshah, Fars, Tehran, Qazvin, Zanjan and Semnan provinces. In order to investigate this issue, the key research projects that are based on solving the problems of watersheds in the aforementioned provinces, their identification and effectiveness in achieving the goals of watershed management from an economic and social point of view were examined. In the current research, the effectiveness of the research was evaluated using the cost-benefit method and the level of satisfaction of watershed criteria before and after the implementation of measures. The research results showed that in all the selected provinces, the implemented research projects were economically and socially effective, and among them, flood spreading projects had the highest economic index with an average benefit-cost ratio of 24. 5.
کلیدواژهها English
Watershed management
effectiveness
flood spreading
rainwater harvesting
benefit / cost
Addis, H. K., Abera, A., and Abebaw, L. 2020. Economic benefits of soil and water conservation measures at the sub-catchment scale in the northern Highlands of Ethiopia. Progress in Physical Geography: Earth and Environment, 44 (2), 251-266.
Ashoori, D., Bagheri, A., Allahyari, M. S., and Michailidis, A. 2016. Understanding the attitudes and practices of paddy farmers for enhancing soil and water conservation in Northern Iran. International Soil and Water Conservation Research, 4 (4), 260–266.
Bagdi, G. L., and Kurothe, R. S. 2014. People’s participation in watershed management programmes: Evaluation study of Vidarbha region of Maharashtra in India. International soil and water conservation research, 2 (3): 57- 66.
Bagherian kalat, A., Mazhari, M., Angoshtari, H., Ghafourian, R. and Falahati, H. 2014. Monitoring and analyzing the economic effects of broadcasting Flooding in Kashmir flood research station. Soil Conservation and Watershed Research Institute, final report of the research project. (In Persian)
Bagherian, R., Rezaee, J., Broshke, E., Bagherian Kalat, A., Jafari, A., and Raahimi, H. 2014. Evaluation of Socio Economic Impacts of flood water spreading projects among neighboring villages. Extension and Development of Watershed Management, 3 (9), 39-45. (In Persian)
Garshasbi, P., and Ghorbanpour, D. 2015. Economic evaluation of soil conservation practices, case study: Mian Bisheh Sub-basin in Taleghan Watershed. Watershed Engineering and Management, 7(3), 229-239. (In Persian)
Ghazavi, R., Vali, A. B., and Eslamian, S. 2012. Impact of flood spreading on groundwater level variation and groundwater quality in an arid environment. Water resources management, 26 (6), 1651-1663.
Gittinger, P.J. 1982. Economic analysis of agricultural projects. 2nd edition, The World Bank, Washington D.C., USA.
Hasani, H., and Maleki, M. 2019. Socio-economic Impact Assessment of Watershed Plans Implemented from the Perspective of Stakeholders (Case Study: Hasan abdal Basin- Zanjan Province). Iran-Watershed Management Science & Engineering, 2019; 13 (45), 54-62. (In Persian)
Karimi, Z., and Sheikh, V. 2019. Evaluation of the stakeholders’ attitude towards natural resources and environmental management projects, case study: Hablehroud Watershed. Watershed Engineering and Management, 11(2), 467-477. (In Persian)
Madadi, E., and Maleki, M. 2018. Socio-economic impact assessment of the implemented natural resource projects from the Stakeholders perspectives (Case Study: Watershed Andabil-Khalkhal City). Rangeland, 12(3), 267-280. (In Persian)
Memarian Khalilabad, H., Tajbakhsh Fakhrabadi, M., Ahad, T., and Safdari, A. 2013. Evaluating the economic performance of biological methods in watershed management (case study of Barzou Shirvan watershed). 9th National Conference of Iran Watershed Science and Engineering. (In Persian).
Noor, H., Fazli, S., Rostami, M., and Kalat, A. B. 2017. Cost-effectiveness analysis of different watershed management scenarios developed by simulation–optimization model. Water Science and Technology: Water Supply, 17(5), 1316-1324.
Norouzi, A. A., Ghodousi, J., and Khalkhali, A. 2003. Determining the evaluation criteria of the flood distribution system using the support system decision making. Proceedings of the 3rd Watershed Conference, Urmia. Iran. (In Persian).
Rahmani, S., Mazhari, M., and Tahmasabi, J. 2024. The success of watershed management efforts in the Chandab Watershed region of Tehran Province resulted from research achievements. Watershed Engineering and Management, 16(1), 82-97. (In Persian)
Rashid, M., Alvi, S., Kausar, R., and Akram, M. I. 2016. The effectiveness of soil and water conservation terrace structures for improvement of crops and soil productivity in rainfed terraced system. Pakistan Journal of Agricultural Sciences, 53(1).
Salehpour Jam, A., Mosaffaie, J., and Tabatabaei, M. R. 2021. Assessment of comprehensiveness of soil conservation measures using the DPSIR framework. Environmental Monitoring and Assessment, 193(1), 42.
Soleimani, R., and Azami, A. 2019. The impact of flood spreading and Prosopis juliflora on a loamy sand soil. International Journal of Environmental Science and Technology, 16 (8), 4563-4570.
