بررسی نقش گونه‌های مرتعی در حفاظت سازندهای مارنی از فرسایش در شهرستان اردکان –استان یزد

نویسندگان
1 استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران و نویسنده مسئول
2 دانشیار پژوهشی، پژهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، ایران
3 دانشیار پژوهشی، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، ایران
4 محقق مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران
5 کارشناس ارشد مطالعات اداره کل منابع طبیعی و ابخیزداری استان یزد
چکیده
در برخی رخنمون­‌های مارنی، گونه‌­های مرتعی خاصی به‌­طور چشمگیر رشد و نمو یافته و باعث تثبیت و پایداری خاک و کنترل پدیده فرسایش و رسوب­زایی می­‌شود. تحقیق حاضر با هدف بررسی نقش گونه‌­های مرتعی بر کنترل فرسایش سازندهای مارنی مناطق بیابانی شهرستان اردکان یزد انجام ­گرفت. بدین‌منظور پس از جداسازی پهنه‌های مارنی بر روی نقشه زمین‌شناسی و انجام بازدیدهای صحرایی، محدوده‌های مارنی بر روی نقشه نهایی ­گردید. سپس نقشه درصد­ پوشش و تیپ­‌بندی گونه‌­های ­گیاهی تهیه شد. برای تعیین درصد پوشش ­گیاهی و تهیه فهرست گونه­‌های گیاهی بازدید میدانی صورت­ پذیرفت. برای بررسی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک، نمونه‌­برداری از 12 سایت و با تقسیم بندی به چهار گروه همگن، مقایسه آماری با آزمون آنالیز­ واریانس و آزمون­دانکن انجام ­شد. نتایج نشان­ داد که سازندهای مارنی مختلف در مناطق بیابانی اردکان شامل مارن به‌­همراه گچ (ژیپس)، ماسه‌­سنگ و گنگلومرا و آهک است. بیش‌ترین اراضی مارنی، بدون پوشش ­گیاهی و بعضاً دارای برونزد سنگی است. ولی در بخشی از مناطق مارنی به‌ویژه داخل آبراهه‌ها بوته‌­های مرتعی با تراکم کم با نقش مؤثر در کنترل فرسایش و تثبیت ­کف دیده می­‌شوند. سازگارترین گونه از نظر حضور (83 درصد در پلات­‌های دارای پوشش­ گیاهی) روی اراضی مارنی گونه بهوه شور (Salsola tomentosa) است. مقایسه خصوصیات شیمیایی خاک گروه‌­های مارنی منطقه، نشان داد که متغیرهای قلیائیت، درصد­ گچ، شوری، کلسیم و منیزیم و آهک دارای تفاوت معنی‌­داری در سطح احتمال 1 و 5 درصد می­‌باشند. لذا باعث تفاوت در استقرار پوشش ­گیاهی و نوع گونه‌ها مستقر گردیده ­است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigating the Role of Rangeland Species in the protection of marl formations from erosion in Ardakan – Yazd

نویسندگان English

Jalal Barkhordari 1
Hamid Reza Peyrowan 2
Samad Shadfar 3
Alibeman Mirjalili 4
Maisam Hatefi 5
چکیده English

In some marl outcrops, certain rangeland species grow dramatically, stabilizing soil and controlling erosion and erosion. The purpose of this study was to investigate the role of rangeland species on marine erosion control of desert regions of Ardakan city of Yazd. For this purpose, after separation of marl zones on geological map and field visits, marl boundaries were finalized on the map. Then, a map of percentage of vegetation species and type was prepared. Field visits were conducted to determine the percentage of vegetation and to prepare a list of plant species. To investigate the physical and chemical properties of the soil, sampling from 12 sites and dividing it into four homogeneous groups was performed by means of ANOVA and Duncan test. The results showed that different marl formations in Ardakan desert areas include marl with gypsum, sandstone and conglomerate and lime. Most marl lands are vegetation-free and sometimes rocky. But in some parts of the marl, especially in the waterways, low density rangeland bushes play an effective role in controlling groove erosion and groove fixation. The most consistent species (83% in vegetated plots) is the marshy land of Salsola tomentosa. Comparison of soil chemical properties of marl groups showed that alkalinity, gypsum, salinity, calcium and magnesium and lime variables had significant differences at 1 and 5% probability level. Therefore, it has caused differences in the establishment of vegetation and species.

کلیدواژه‌ها English

Marni Formation
Erosion
Vegetation
Soil conservation
Desert
Ardakan