تأثیر سازندهای زمین‌شناسی بر کیفیت آب‌های زیرزمینی با کاربرد تلفیقی GISو منطق بولین، مطالعه موردی: حوزه آبخیز دشت امامزاده جعفر گچساران

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس
2 استاد، گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد
چکیده
یکی از منابع مهم تأمین آب در اکثر نقاط ایران سفره‌های آب زیرزمینی است که در دهه‌های اخیر تحت تأثیر عوامل مختلف طبیعی و انسانی قرار گرفته است. از جمله عوامل طبیعی می‌توان به سازندهای زمین‌شناسی و کاهش بارش در اغلب مناطق اشاره کرد. در این پژوهش، بررسی کیفی منابع آب زیرزمینی و ارتباط آن‌ها با سازندهای زمین‌شناسی مدنظر قرار گرفت. به این‌منظور، ابتدا با استفاده از نقشه زمین‌شناسی منطقه، سازندهای زمین‌شناسی استخراج شد. سپس، داده‌های کیفی 40 چاه بهره‌برداری و پیزومتری، به‌منظور تعیین تیپ آب منطقه وارد نرم‌افزار Chemistry گردید. سپس سازندهای زمین شناسی با توجه به توان تولید تیپ آن‌ها و اثر انحلالی‌ آن‌ها، طبقه‌بندی شده؛ درمرحله بعد، بافرهایی به فواصل 1، 3، 5، 7 و 10 کیلومتری در اطراف چاه‌ها ایجاد و لایه‌های آن با نقشه‌های زمین‌شناسی برش داده شد. نتایج بدست آمده با استفاده از آزمون t-test نشان داد که با احتمال 95 درصد، در فواصل 1، 3، 5 و 7 کیلومتری از چاه‌ها، درصد تأثیر انحلال سازندها بر چاه‌های بهره‌برداری، معنادار است، اما در فاصله 10 کیلومتری و با افزایش فاصله، این تأثیر کمتر شده و معنی‌دار نبوده، اما تأثیر مجموع سازندهای غیرکواترنری بر چاه‌ها افزایش می‌یابد. نتایج حاصل از منطق بولین نیز نشان داد که سازند (Qt2) در فواصل نزدیک به چاه‌ها بیش‌ترین گسترش را دارند که شامل مخروط افکنه‌ها و رسوبات آبرفتی جوان است و محل اصلی تغذیه آبخوان‌ها می‌باشند. اما هرچه فاصله از چاه‌ها افزایش می‌یابد، تأثیر سازندهای غیرکواترنری از جمله آهک آسماری و سازندهای گروه گچساران که به‌ترتیب دارای توان تولید تیپ آبی کربناته و کلروره را دارند، افزوده می‌شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Effects of Geological Formations on Quality Groundwater with Application Boolean Logic (Case study: Emamzadeh Jafar plain)

نویسندگان English

Mohammadtaghi Avand 1
Mohammadreza Ekhtesasi 2
چکیده English

In this study, the quality of groundwater resources and their correlation with geology formation was considered. For this purpose, using the geological map of the area and geological formation were extracted. Then the qualitative data of 40 operation well and piezometer, to determine the water brigade was entered to the software chemistry. The following formations according to the type of production and the effects of quality, were classified; In the next step, buffers in intervals of 1, 3, 5, 7 and 10 kilometers was created around wells and layers were cut with geological maps. The results obtained using the t-test showed that at 95%, at 1, 3, 5 and 7 kilometers of wells, The impact dissolution of formation on operation wells, is significant but at a distance of 10 kilometers and with increasing distance, this effect was less and significant effect there is not in this respect, But their total impact of non-Quaternary on the wells increases. The results of the Boolean logic also showed that the Qt2 Formation has the most expansion in the proximity of wells, including alluvial fans and young alluvial sediments and are the main aquifer feeding site. But as the distance from the wells increases, the impact of non-Quaternary formations, such as Asmari Lime and the Gachsaran Group Formations, which have the potential to produce carbonate and chlorite types, increases.

کلیدواژه‌ها English

Aquifer
Quaternary Formation
Carbonate type
Geological Map